Anne Gietema

Anne Gietema is geestelijk verzorger en projectleider suïcidepreventie. Als geestelijk verzorger werkt hij vooral in verpleeghuis De Enk en verpleeghuis ‘t Blauwbörgje

Buiten de lijntjes   

Onlangs liep ik met een familielid door een grote stad. Bij het zebrapad wachtte ik braaf tot het licht me vertelde dat ik over kon steken. Mijn zwager keek me ietwat meewarig aan. Hij was doorgelopen en stond al veilig aan de overkant. Waarom wachten als je net zo goed door kunt lopen?

Je kunt toch zelf wel bepalen dat er geen auto aan komt en dat je zonder problemen kunt oversteken? Het rode licht, ach, wel handig misschien, maar het kost wel veel tijd als je daar voor blijft wachten…

rood stoplicht

foto: David Lofink, Flickr

Een dorpsjongen

Ik stond er wat bedeesd bij en voelde me een dorpsjongen die niet weet hoe de regels in de stad gehanteerd worden. En ja, na een halve dag, deed ik rustig mee met het negeren van het rode voetgangerslicht. Het voelde best goed, hoewel ik nog steeds wat schichtig rondkeek of er geen politie in de buurt was…

Moedervlekken

Arnon Grunberg schrijft in ‘Moedervlekken’ over een psychiater die min of meer op dezelfde manier het rode licht negeert. Hij raakt betrokken bij een suïcidale patiënt. In eerste instantie blijft hij netjes het protocol volgen. Ergens van binnen voelt hij echter dat deze manier van behandelen niet afdoende is. Uiteindelijk neemt hij een rigoureus besluit en betrekt hij de vrouwelijke patiënte bij de zorg voor zijn moeder. Hij laat haar in het huis van zijn moeder wonen. Tussendoor zorgt hij dat het met haar en met zijn moeder niet te zeer uit de klauwen loopt. Opvallend in het boek is dat de psychiater aan de ene kant voluit de grenzen overschrijdt, maar dat hij er anderzijds voor waakt om nieuwe grenzen in acht te nemen. Ondanks aandringen van de patiënte heeft hij geen seks met haar. Er blijft een zekere professionele afstand. Een afstand die echter zo nu en dan ook weer wordt overschreden.

Waarom zelf nog nadenken?

Binnen de GGZ zijn er ongeveer 63 richtlijnen. Zeg maar stoplichten en verkeersborden waar je je als professional aan moet houden.  Vaak mooi omschreven met aanbevelingen en wetenschappelijke onderbouwingen. Niks mis mee en ze helpen ons erg om goede hulp- en zorgverleners te worden.
In een boeiend artikel over ‘Nieuwe regels, gehoorzaamheid en verstandigheid’ schrijft Andries Baart dat richtlijnen en protocollen ook een nadelig effect kunnen hebben. Ze maken namelijk dat hulp- en zorgverleners zich  niet meer zo druk maken over wat goede en minder goede zorg is. Dat is immers al voor hen bepaald door de richtlijnen en protocollen. Dus waarom zou je zelf nog nadenken over de vraag of een behandeling of een manier van zorg bieden goed of slecht is? Baart zegt het  met zo veel woorden: ‘werkers verliezen hun morele sensitiviteit’ door het alsmaar omhoog houden van richtlijnen en protocollen. Zoals een voetganger blindelings en zonder zelf uit te kijken de weg op gaat als het licht op groen springt. Zo dreigt het gevaar dat hulpverleners braaf de richtlijnen gaan volgen zonder te kijken wat het effect daarvan is op de patiënt.

Het voordeel van de twijfel

Mag je of moet je als professional buiten de lijntjes kleuren? Wat mij betreft een spannende vraag die ik geneigd ben met ‘ja’ te beantwoorden. Goede hulp- en zorgverleners kennen de richtlijnen, maar weten ook dat ze er soms en weloverwogen van afwijken. Ik hoorde ooit een trainer zeggen: ‘als je die afwijking van de regel in je team op tafel durft te leggen, heb je het voordeel van de twijfel en zal de patiënt er baat bij hebben’. De kunst is om als team een soort van professionele ruimte te scheppen om buiten de lijntjes te kleuren. Dat vergt enige moed.

’s Avonds liepen we opnieuw door de stad. Tot mijn verbazing stopte mijn zwager nu wel bij het stoplicht. ‘Je weet maar nooit, zo in het donker’, zei hij. Misschien is dat wel de kunst van ons werk: weten wanneer je wel en wanneer je beter niet buiten de lijntjes kunt kleuren.

 

Anne Gietema

Anne Gietema is geestelijk verzorger en projectleider suïcidepreventie. Als geestelijk verzorger werkt hij vooral in verpleeghuis De Enk en verpleeghuis ‘t Blauwbörgje

7 reacties

  1. Sylvia Kooi schreef:

    Goed stuk en zeker waar!

  2. Geert schreef:

    Zo beste laag boter op het hoofd .
    Als er een organisatie uit protocolneukers en lijnentrekkers bestaat dan ia het Lentis wel.
    Bah, wat schijnheilig.

  3. Anoniem nu. schreef:

    Ik ben het met hem eens Anne.Dat weet je.Lentis handeld niet okee.

  4. Anoniem schreef:

    Ik ben het met hem eens Anne. Dat weet je best. Lentis handeld niet OK

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Feedback