Landschapsfoto platteland

Ken je iemand die aan zelfmoord denkt?

Het is lastig te herkennen of iemand suïcidaal is. Lang niet iedereen die aan zelfdoding denkt praat hierover. Toch geven mensen die aan suïcide denken soms signalen af. Deze zijn niet altijd even duidelijk maar moeten wel serieus worden genomen.

Belangrijk!

Probeer vooral begrip te tonen voor de wanhoop, hopeloosheid en hulpeloosheid die iemand voelt. Hierdoor worden gedachten aan zelfdoding bespreekbaar.
Doe niet meer dan wat je zelf aan kunt en zorg ervoor dat je zelf bij iemand terecht kan. Lees op deze website over wat je verder kunt doen als je denkt dat iemand in je omgeving een einde aan zijn of haar leven wil maken. Daarnaast bieden we allerlei achtergrondinformatie en hulp en adressen waar je terecht kunt.

Voor vragen en informatie ben je altijd welkom om een mailtje sturen naar suicidepreventie@lentis.nl.

Bronnen: Vrije Universiteit Amsterdam, preventiezelfdoding.be

Wat kun je doen?

Heb je een vermoeden dat iemand aan zelfdoding denkt en weet je niet wat je moet doen? Ga het gesprek aan. Je kunt gewoon vragen of diegene soms denkt aan zelfdoding. Maar dat kan moeilijk zijn. Het belangrijkste is dat je iemand altijd serieus neemt.

Toon begrip

Toon begrip voor de wanhoop, hopeloosheid en hulpeloosheid die iemand voelt. Hierdoor worden gedachten aan zelfdoding bespreekbaar. Goed voor jezelf zorgt. Doe niet meer dan wat je zelf aankan en zorg ervoor dat je zelf bij iemand terecht kunt.

Hoe maak je het bespreekbaar?

Als je laat weten dat je er bent, kan iemand zich minder eenzaam voelen. Daarbij kan het voor hem of haar echt opluchten dat er iemand is om mee te praten, of zelfs enkel om te luisteren. Vaak voelen suïcidale mensen zich erg wanhopig en zien geen andere uitweg meer. Geef daarom geen oordeel of kritiek, maar stel je open. Word ook niet boos, maar praat over gevoelens, gedachten en gedrag. Het gaat natuurlijk niet over een verhoor maar de volgende dingen zou je kunnen vragen om meer te weten te komen over zijn of haar suïcide gedachten:

  • Hoe sterk zijn je gedachten aan zelfmoord?
  • Heb je al plannen gemaakt, wat zijn dat voor plannen?
  • Heb je al eens eerder een poging gedaan, wanneer, hoe?
  • Zou je liever dood willen of blijven leven?
  • Doet het je verdriet om aan de dood te denken?
  • Wat zou je bereiken als je dood bent?
  • Heb je gedacht aan de gevolgen voor anderen?

Vergeet jezelf niet

Misschien heeft diegene je in vertrouwen verteld over zijn of haar suïcidaliteit. De wetenschap dat iemand een eind aan zijn of haar leven wil maken kan heel zwaar zijn. Geheimhouding is dan ook niet altijd het beste. Als die persoon uiteindelijk zelfmoord pleegt, blijf je misschien met een enorm schuldgevoel zitten. Onthoud altijd: Wanneer iemand zelfmoord pleegt, is het niet jouw schuld. Je kunt iemand die zijn of haar plan door wil zetten niet tegen gaan of redden. Wees gewoon jezelf door er voor die persoon te zijn als vriend(in). Kijk of er professionele hulp mogelijk is, je bent geen hulpverlener. Draag deze last niet alleen. Er is een grens aan wat je kunt doen. Pas goed op jezelf.

Zoek hulp van anderen

Probeer een sociaal vangnet te creëren van vrienden en familie, die de persoon kunnen steunen en helpen. Professionele hulp kan een grote stap zijn. Wanneer iemand deze (nog) niet durft te nemen, zijn er ook mogelijkheden om anoniem hulp te krijgen. Je kunt diegene dan verwijzen naar deze website. Een andere website waar veel informatie te vinden is en (anonieme) contactmogelijkheden zijn is 113.nl. Hier kun je 24 uur per dag en op een open manier lezen en praten over je gedachten aan zelfmoord, via internet of telefoon.

Wat je ook doet, onthoud altijd: je dierbare is zichzelf niet!

Op welke signalen moet je letten?

Maak je je zorgen over je geliefde of over een bekende? Er zijn verschillende soorten signalen waaruit je kunt afleiden of iemand suïcide overweegt. Het herkennen van signalen betekent niet dat suïcidaal gedrag te voorspellen is. Bovendien zijn de signalen soms erg onduidelijk. Vaak worden ze pas achteraf gezien, omdat je niet verwacht dat een naaste zichzelf iets aan zal doen.

Herken je signalen uit de eerste rij dan is het belangrijk dat je snel professionele hulp zoekt.

De signalen uit de tweede rij zijn minder duidelijk. Het hoeft niet per sé te betekenen dat iemand ook echt suïcidaal is, er kan ook wat anders aan de hand zijn. Neem deze signalen wel serieus.

  • Dreigen met zelfmoord/zelfdoding. Iemand dreigt zichzelf pijn te doen of te doden. Uitspraken als “Ik wil dood”, “Ik zie het niet meer zitten” of “Jullie zullen geen last meer van mij hebben” kunnen wijzen op suïcidaliteit.
  • Voorbereidingen voor zelfmoord/zelfdoding. Iemand bereidt een poging voor door bijvoorbeeld pillen te sparen, een wapen te zoeken, etc.
  • Afscheid nemen. Iemand schrijft een afscheidsbrief, geeft spullen weg, maakt een testament of neemt persoonlijk afscheid van vrienden en familie.
  • Uitingen over de dood. Iemand praat of schrijft over de dood, doodgaan of zelfmoord. Ook uitingen in tekeningen en muziek komen voor.

De volgende signalen zijn minder duidelijk, maar kunnen ook op suïcidaliteit wijzen:

  • Somberheid en depressiviteit: Iemand is al lange tijd down of depressief.
  • Hopeloosheid: Iemand is wanhopig en ziet geen oplossingen meer Het komt nooit meer goed of Ik wil niet meer.
  • Slaapproblemen: Iemand kan zijn bed niet meer uitkomen of slaapt juist veel te weinig.
  • Verlies van interesse: Iemand heeft opeens geen interesse meer in dingen die hij/zij eerder wel leuk vond om te doen.
  • Gevoelloosheid: Iemand reageert niet meer op heftige emotionele gebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare.
  • Afzondering: Iemand heeft bijvoorbeeld geen zin meer om leuke dingen te doen met vrienden.
  • Verwaarlozing: Iemand zorgt niet meer goed voor zich zelf. Iemand let bijvoorbeeld niet meer op zijn/haar uiterlijk, of iemand eet niet of heel ongezond.
  • Roekeloos gedrag: Iemand neemt onnodig risico’s of brengt zich zelf in gevaar door bijvoorbeeld roekeloos rijden, riskant seksueel gedrag, vechtpartijen of gokken.
  • Alcohol- en drugsgebruik: Iemand gebruikt overmatig alcohol of drugs of meer dan daarvoor.

Bronnen: Vrije Universiteit Amsterdam en preventiezelfdoding.be

Wat moet je niet doen?

Wat moet je vooral niet doen als je naaste denkt aan zelfdoding:

  • Oordelen over de zelfmoordgedachten en negatief te oordelen over de persoon en het gedrag
  • Geluksrecepten geven
  • Een preek houden
  • Meer hulp beloven dan je in werkelijkheid kan bieden
  • De persoon valse hoop geven
  • De persoon wijzen op de plicht om verder te leven voor de kinderen, partner, ouders, etc.

Als je het niet aankunt

Als je zoiets zwaars over iemand weet, dan kun je daar erg van schrikken. In paniek raken, weglopen of de situatie negeren is geen vreemde reactie. Vind je het te moeilijk om te vragen of je geliefde of naaste misschien aan zelfmoord denkt? Bespreek je zorgen in dat geval met iemand die je vertrouwt. Dit kan familie zijn, een vriend, iemand van school of de huisarts. Uiteraard kun je ook in dit geval (anoniem) chatten via 113.nl en telefonisch bellen via 0900-0113.

Bronnen: Vrije Universiteit Amsterdam en preventiezelfdoding.be

Wat te doen in een crisissituatie?

Neem in geval van acute nood direct contact op met een huisarts. Deze kan direct doorverwijzen naar de crisisdienst van bijvoorbeeld Lentis.

Als praten niet helpt

Wanneer praten echt niet meer helpt is het soms nodig om over te gaan tot meer ingrijpende maatregelen. Als artsen en behandelaars kunnen zien dat het niet goed met iemand gaat, kunnen ze ervoor zorgen dat die persoon (gedwongen) opgenomen wordt in het ziekenhuis of in een psychiatrische kliniek. Daar wordt er dan extra op diegene gelet en krijgt hij of zij goede zorg. Dit is vooral belangrijk als er een onderliggende psychiatrische ziekte behandeld moet worden.

Soms heeft (gedwongen) opname meer nadelen dan voordelen. Iemand kan zich er namelijk heel slecht door voelen. Schaamte en wanhoop kunnen toenemen. Alsof je niet dieper kunt zinken en het leven dan helemaal waardeloos is geworden.

Bron: 113.nl

Achtergrondinformatie

Om beter te begrijpen wat er schuil gaat achter suïcidaliteit, vind je hier de achtergronden rondom zelfdoding.

Waarom wil iemand dood?
Oorzaken van zelfdoding
Kan je zelfdoding voorkomen?
Misverstanden over zelfdoding

Andere websites en forums

Forums en online hulp

  • Informatie en forum van 113.nl: landelijke website over zelfdoding. 113online.nl biedt naast informatie, online hulp en een forum voor naasten.
  • Informatie en hulp in België:het Centrum ter Preventie van Zelfdoding (CPZ) is al vele jaren actief op het gebied van suïcidepreventie. Uitgebreide website.

 Informatie

  • Pestweb.nl: voor kinderen, jongeren, ouders en leerkrachten die problemen ervaren op het gebied van pesten op school.
  • Grief speaks: website speciaal bedoeld voor naasten (in het Engels).
  • Befrienders: website van een stichting die wereldwijde suïcidepreventie verzorgt: adviezen voor naasten, hoe om te gaan met mensen met gedachten aan zelfmoord (in het Engels).
  • Stop suïcide nu: website over zelfdoding gericht op de Surinaamse gemeenschap, door de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Psychische problemen

  • 1 op de 4 mensen krijgt psychische problemen

Feedback