man en vrouw in het park

Familievertrouwenspersoon

Als je als familie of naaste betrokken raakt bij iemand met psychische problemen, dan kan dat heel belastend zijn. Je wilt er graag zijn voor partner, kind, broer, zus of naaste. Maar soms kan het zo zijn dat je jezelf bijna vergeet, omdat er zoveel tijd opgaat aan de hulp en het bijstaan van degene met psychische klachten. Ook kan het veel vragen en frustraties oproepen over de manier waarop je naaste geholpen wordt, over zaken die je als naaste tegenkomt, of je hebt gewoon vragen over het psychiatrische ziektebeeld.

In gespek met Jettie Zijlstra, Familievertrouwenspersoon

Familievertrouwenspersoon Jettie ZijlstraJettie Zijlstra is Familievertrouwenspersoon bij Lentis. Een veelomvattende functie, die mooie en ook aangrijpende facetten kent. Dit werk doet ze inmiddels bijna twee jaar, hoog tijd om Jettie beter te leren kennen. Want wat doet een Familievertrouwenspersoon (fvp) eigenlijk?

Jettie: ‘In het leven van ouders of vrienden van een psychiatrische patiënt verandert er veel. De ziekte van je naaste raakt je en kan een groot beroep doen op je eigen functioneren. De hulpverlener stelt de patiënt centraal, maar waar kun je als familie terecht met je vragen en zorgen? Zij kunnen dan contact zoeken met de Familievertrouwenspersoon. Hij of zij is iemand die veel weet van de geestelijke gezondheidszorg en opkomt voor de familie. De fvp biedt een luisterend oor, helpt bij het contact met de hulpverlener of helpt een naaste verder op weg wanneer diegene zorgen of kritiek heeft op de behandeling of instelling. Ook belangrijk, de Familievertrouwenspersoon is onafhankelijk.’

De functie ‘Familievertrouwenspersoon’ is zes jaar geleden in het leven geroepen. Instellingen als Lentis zijn verplicht om zo iemand in huis te hebben. Alle Familievertrouwenspersonen werken vanuit de Landelijke Stichting FVP en werken niet in opdracht van de zorginstelling. Op die manier kan de fvp loyaal zijn aan de familie. Of zoals Jettie het noemt: ‘Ik ben partijdig onafhankelijk.’ Wim Timmermans is destijds als fvp bij Lentis begonnen. Na zijn pensioen, ruim anderhalf jaar geleden, heeft Jettie Zijlstra de werkzaamheden van Wim bij Lentis overgenomen. Jettie heeft twintig jaar in de geestelijke gezondheidszorg gewerkt, voornamelijk bij GGZ Friesland. Ze is dus deskundig en heeft affiniteit met de zorg. Op de vraag waarom Jettie gekozen heeft om Familievertrouwenspersoon te worden, komt een indrukwekkend antwoord.

‘Ik kende Wim Timmermans. In mijn rol als hulpverlener attendeerde ik families ook op Wim. Zo ook die ene keer, dat ik als ambulant verpleegkundige in het weekend een oudere patiënt bezocht. Deze man was kort daarvoor ontslagen uit een kliniek. Zijn verhaal en de omstandigheden maakten dat ik om een beoordeling door de crisisdienst vroeg. De zoon van deze meneer werd ook gevraagd aanwezig te zijn. Het was een stormachtige dag, waarop de crisisdienst moeite had om door de drukte heen te komen. De zoon en ik hadden zo ruim de tijd om met elkaar te praten. Ik was onder indruk van zijn verhaal. De zoon vertelde me dat bij een eerdere opname van zijn vader, alleen aanwezig was geweest bij het opnamegesprek. De zoon had tevergeefs enkele malen contact gezocht om betrokken te worden bij de behandeling en werd plotseling geconfronteerd met vaders ontslag uit de kliniek. Omdat in de thuissituatie niets veranderde, vond de zoon het niet raar dat zijn vader wederom in een crisis geraakte. Naast deze voorvallen, had de zoon ook tijdens zijn jeugd veel van doen gehad met de psychische problemen van zijn vader. De zoon was gefrustreerd en dat vond ik heel invoelbaar. De zoon heb ik toen in contact gebracht met de Familievertrouwenspersoon. Ik vond dat er een taak lag om meer te luisteren naar naasten. Zij zijn degenen die na afloop van de behandeling weer de problematiek op hun bordje krijgen.’ Dat ook zij gehoord worden, vormt Jetties  drijfveer.

Contact met Familievertrouwenspersoon

Het eerste contact met de Familievertrouwenspersoon is telefonisch. Afhankelijk van de complexiteit, vindt een huisbezoek plaats. ‘Het begint altijd met luisteren’, vertelt Jettie. ‘Ik neem daar ruim de tijd voor. Soms is een gesprek met de hulpverlener nodig. Als de familie dat wil, ben ik bij dat gesprek aanwezig. In andere gevallen bereid ik een gesprek met de familie voor. In de afgelopen periode heeft Jettie zo’n zeventig families bijgestaan. Kijk je naar statistieken, dan zijn het vooral moeders die contact zoeken met Jettie. Zij zijn vaak radeloos en maken zich grote zorgen over de toekomst van hun kind.

Ontwikkelingen in de zorg

Momenteel wordt steeds meer gevraagd van de omgeving van de patiënt. Mantelzorg wordt steeds meer een plicht. Heeft die ontwikkeling gevolgen voor de Familievertrouwenspersoon? Jettie vermoedt van wel en vindt dat een mooie ontwikkeling. ‘Dat Lentis programma’s als Active Recovery Triad oppakt, vind ik sterk. Daarin wordt niet alleen naar de patiënt gekeken, maar ook naar zijn omgeving en de familie. Zo krijg je een steunsysteem rondom de patiënt dat ook nog eens samenwerkt. Dat is een realistische blik. Voor familie en naasten gelden werkuren niet, die worden continu geconfronteerd met de problemen. Omdat naasten al langer te maken hebben met de stoornis, weten zij goed hoe diegene in elkaar steekt. En dat moeten hulpverleners horen en gebruiken.’

Luisteren het belangrijkst

De problemen die Jettie Zijlstra hoort zijn vaak groot. Voordat iemand in zorg komt bij Lentis, heeft de familie al veel meegemaakt. Het is dan pijnlijk om te constateren dat familie zo weinig gehoord en betrokken wordt, stelt Jettie. Dat stuit op onbegrip bij de familie. Bij wie kan een moeder terecht met vragen over de behandeling van haar dochter? Of een echtgenote wiens man weigert informatie over zijn behandeling te delen? Jettie: ‘Vaak heeft dat te maken met de privacy van de patiënt. Dat is een gevoelig obstakel. Daar probeer ik een verbindende rol in te spelen. Om bijvoorbeeld de familie in contact te brengen met iemand die op afstand bij de behandeling betrokken is. En dat de naaste in ieder geval zijn verhaal kan doen. Ga zelf maar na, dag in dag uit te maken hebben de effecten van de stoornis, maar met lege handen staan. En dan niet weten hoe de behandeling gaat. Wat een onmacht’, zegt Jettie. ‘Meestal hanteer ik de stelregel: Hoe zou ik het zelf willen?’

De tocht langs verschillende hulpverleners en het gebrek aan continuïteit zijn andere veelgehoorde problemen. En de verschillende instanties die bij de hulpverlening betrokken zijn. In dat laatste geval probeert de fvp een brug te zijn, voor familie naar anderen. Jettie: ‘Ik neem het niet over, ik ga ook niet op de stoel van de hulpverlener zitten. Ik oordeel zo weinig mogelijk, maar toon altijd compassie. Kom ik er zelf niet uit? Dan overleg ik met de klachtenfunctionaris Willemien Starke of met een collega fvp.’

Geen alledaagse en zeker geen gemakkelijke baan, Familievertrouwenspersoon zijn bij Lentis. Is het mogelijk om wat je hoort, los te laten? ‘Omdat ik van betekenis kan zijn, vind ik het de mooiste baan die ik ken! Ik ben bekend met de hulpverlenerswereld, ik kan dus uitleggen hoe dingen gaan. Natuurlijk raken verhalen mij. Ondertussen weet ik dat het rijden van de ene naar de andere afspraak voor mij een schakelmoment is. Het rijden door het prachtige landschap met muziek aan, is mijn recept om het gesprek goed te laten bezinken en om te schakelen naar de volgende afspraak.’

Meer informatie

  1. Jettie Zijlstra, Landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen via j.zijlstra@lsfvp.nl
  2. Handreiking naastbetrokkenen, cliënten en hulpverleners ‘We werken samen’. Met o.a. informatie over minimale gegevensverstrekking richting familie, naasten. Te verkrijgen bij klachtenfunctionaris.
  3. Andere instellingen voor familie en naasten: POH (bij de huisarts), Ypsilon, Labyrint in perspectief.

Extra aanspreekpunt voor de familie

Familie en naasten kunnen terecht bij de onafhankelijke Familievertrouwenspersoon (FVP). De familievertrouwenspersoon kan luisteren naar het verhaal en kan ondersteuning bieden. De familievertrouwenspersoon is een extra aanspreekpunt voor familie. Soms is het prettig met iemand te spreken die onafhankelijk is en niet in dienst is van Lentis. De familievertrouwenspersoon is in dienst van de onafhankelijke Landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen (LSFVP). Familie kan zich uiteraard ook altijd wenden tot de behandelaar, die in dienst is van Lentis en direct is betrokken bij de patiënt. Het is ook mogelijk om zorgen, ideeën of verbetersuggesties door te geven via de Informatieservice van Lentis.

Luisterend oor

De Familievertrouwenspersoon is er voor familie, naasten en vrienden van patiënten die bij Lentis in behandeling zijn. Zij kan luisteren naar het verhaal en kan ondersteuning bieden. Daarbij vertegenwoordigt zij het belang van het familielid of de naaste. Zij helpt ervoor te zorgen dat men meer betrokken raakt bij de behandeling, zodat de samenwerking tussen hulpverlener, patiënt en familie of naaste beter verloopt. Dit komt de behandeling van de patiënt zeker ten goede. Er zijn geen kosten verbonden aan haar hulp.

Wat kan de familievertrouwenspersoon betekenen?

  • Luisteren naar het verhaal
  • Algemene informatie geven over de psychiatrische problematiek
  • Ondersteuning geven in het contact met de hulpverleners en behandelaars
  • Bemiddelen tussen naastbetrokkenen en hulpverleners of managers van  Lentis
  • Informatie geven over de gang van zaken bij Lentis
  • Ondersteunen bij het indienen van een klacht
  • Attenderen op of verwijzen naar lotgenotengroepen, cursussen en dergelijke
  • Signaleren van problemen van familie/naastbetrokkenen en deze onder de aandacht brengen bij de Raad van Bestuur van Lentis

Privacy

De privacy is te allen tijde gewaarborgd. Wat de familie de FVP vertelt, is en blijft vertrouwelijk. De FVP heeft geheimhoudingsplicht. Zij geeft zonder toestemming van betrokkenen geen informatie door aan anderen, ook niet aan de cliënt of hulpverlener.

Contact

Jettie Zijlstra is de familievertrouwenspersoon bij Lentis.

Familievertrouwenspersoon Jettie Zijlstra

j.zijlstra@lsfvp.nl
Telefoon 06 51 03 01 35

Jettie Zijlstra familievertrouwenspersoon Lentis

  • 1 op de 4 mensen krijgt psychische problemen

Feedback