Verplichte zorg

Op 1 januari 2020 treden de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en de Wet zorg en dwang in werking. Deze wetten vervangen uiteindelijk de huidige wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). Beide wetten regelen de rechten van mensen die te maken krijgen met verplichte zorg. Als cliënt of naaste kun je met deze wetten te maken krijgen. Lees hier wat er verandert.

Wet verplichte ggz en de Wet zorg en dwang

De Wetten verplichte ggz en zorg en dwang zijn anders dan we tot nu toe gewend zijn. Tot 2020 was het zo dat mensen die een gevaar vormen voor zichzelf of anderen, verplicht in een kliniek werden opgenomen. Dat verandert met deze nieuwe wetten. Behalve opname, kunnen mensen dan ook thuis of poliklinisch verplichte zorg krijgen (ambulant).

  • De Wet verplichte ggz regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de ggz.
  • De Wet zorg en dwang regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen.

We hebben het hier verder over de Wet verplichte ggz. Wil je meer weten over de Wet zorg en dwang? Dan is deze informatie geschikt.

Wat is verplichte zorg?

Verplichte zorg is voor iedereen heel ingrijpend en wordt alleen toegepast als het echt niet anders kan. Het houdt in dat je een behandeling krijgt opgelegd, ook als je zelf geen toestemming geeft. De behandelaar kan je bijvoorbeeld verplichten om medicatie te gebruiken, mee te doen aan een therapie of je te houden aan afspraken. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg regelt de mogelijkheden, rechten en plichten van mensen die met verplichte zorg te maken krijgen en beschrijft de werkwijze van de behandelaar. De video legt uit hoe de wet werkt:

Video over verplichte zorg

Wat zijn de belangrijkste onderdelen van de Wet verplichte ggz?

We vatten de belangrijkste veranderingen voor je samen:

  • Alleen als het niet anders kan
    Het uitgangspunt van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg is dat verplichte zorg alleen mag worden toegepast als het écht niet anders kan. Bijvoorbeeld als iemand een gevaar is voor zichzelf of voor de omgeving. De behandelaar zal altijd samen met de patiënt eerst goed bekijken of het mogelijk is om vrijwillige zorg te bieden.
  • Zo kort mogelijk
    Als verplichte zorg de enige mogelijkheid is, dan moet deze zo kort mogelijk duren. Ook moet het minst ingrijpende middel worden toegepast. De behandelaar moet regelmatig met de patiënt en naasten overleggen en de zorg evalueren.
  • Meer inspraak
    De nieuwe wet geeft patiënten, familieleden en naasten meer inspraak bij de beslissing of verplichte zorg nodig is. Dat kun je vastleggen in een zorgkaart, een zorgplan of een eigen plan van aanpak.
  • Thuis, poliklinisch of opname
    In de nieuwe wet gaat het om verplichte zorg, dus niet per se om een verplichte opname. De zorg kan plaatsvinden in een instelling, maar ook poliklinisch of thuis. Degene die zorg krijgt, kan zo gemakkelijker contact houden met familie en vrienden en blijven deelnemen aan de samenleving. Als de eigen omgeving niet veilig genoeg is of als de patiënt het niet wil, kan opname in een instelling een betere oplossing zijn.

Dit is een samenvatting van de belangrijkste onderdelen van de Wvggz, we hebben ook een volledig overzicht.

Wie bepaalt of je verplichte zorg krijgt?

Er zijn verschillende instanties en personen betrokken bij het toekennen van verplichte zorg. Er zijn twee manieren waarop je verplichte zorg kunt krijgen. Deze informatie is ook geschikt voor familie of naasten. Verplichte zorg gaat via:

  • De crisismaatregel
    Een crisismaatregel wordt opgelegd door de burgemeester. De rechter kan de crisismaatregel verlengen. Deze brochure geeft uitleg over wat de wet bepaalt over de crisismaatregel, welke gevolgen dit voor u heeft en wat u zelf kunt doen: brochure Brochure Crisismaatregel voor patiënten/betrokkenen.
  • De zorgmachtiging
    Een rechter besluit dat je behandeld mag worden, terwijl je dat zelf niet wilt. Er zijn verschillende instanties en personen betrokken bij het toekennen van verplichte zorg. Wat bepaalt de Wet over de zorgmachtiging en welke gevolgen kan dit voor je hebben? Je leest het in de Brochure Zorgmachtiging voor patiënten/betrokkenen

Patiënten over verplichte zorg

Verplichte zorg is ingrijpend. Mensen die te maken hebben gehad met dwangzorg, vertellen hun verhaal. Het geeft een goed en gevarieerd inzicht in hoe deze betrokkenen zelf tegenover dwang staan en in wat zij van de nieuwe wet verwachten.

Advies of ondersteuning nodig?

  • Cliënten kunnen met vragen terecht bij de patiëntenvertrouwenspersoon
    In dit filmpje wordt uitgelegd waarom cliënten die met dwangzorg te maken hebben, recht hebben op de ondersteuning van een patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) en welke ondersteuning dat kan zijn. Het filmpje is bedoeld voor personen die betrokken zijn bij de aanvraag van een crisismaatregel of zorgmachtiging.
    Bij Lentis zijn ook patiëntenvertrouwenspersonen betrokken. Meer informatie over pvp-en bij Lentis.
  • Familieleden en naasten kunnen een beroep doen op de familievertrouwenspersoon
    Familie van mensen die bij Lentis in zorg zijn, worden ondersteund door een familievertrouwenspersoon. De familievertrouwenspersonen fungeert als klankbord, geeft informatie en advies, kan bemiddelen en biedt ondersteuning bij klachtenprocedures. Met de Wet verplichte ggz worden de taken van de familievertrouwenspersonen uitgebreid. Lees er over op de site van de Landelijke stichting familievertrouwenspersonen.
    Bij Lentis zijn ook familievertrouwenspersonen beschikbaar. Meer informatie over fvp-en bij Lentis.

Overige informatie

Feedback