man-en-vrouw-in-het-park

Wat zijn de symptomen van een psychose?

Als je een psychose hebt, hoor of zie je dingen die er niet zijn en ben je verward of achterdochtig. Waarschijnlijk vind je het moeilijk om je leven te organiseren. Misschien heb je het idee dat je wordt afgeluisterd, bespioneerd of op andere manieren beïnvloed wordt. Vaak gaat dit gepaard met gevoelens van somberheid en angst. Voor familie of vrienden is dit lastig te begrijpen, waardoor er spanningen kunnen optreden. Een psychose kan kort duren, maar ook enkele weken tot maanden aanhouden.

Na een psychose kun je lang last houden van verlies van initiatief of een gevoel van apathie. Je kunt je leeg en moe voelen, traag denken en bewegen, je misschien slecht concentreren, last hebben van afgevlakte gevoelens of moeilijk in contact komen met andere mensen. Ook kan het zo zijn dat je tijdelijk minder goed voor jezelf zorgt. Vaak is hulp nodig om sociale contacten weer op gang te helpen en weer goed voor jezelf te zorgen, zodat jij de draad van je leven weer kunt oppakken.

Hieronder staan de mogelijke kenmerken van een psychose op een rijtje. Herken jij je in onderstaande kenmerken? Dan is het belangrijk om naar de huisarts te gaan. Hij of zij kan je doorverwijzen voor een geschikte behandeling. Let wel, een psychose kan zich bij iedereen op een andere manier uiten.

Wanen

Als je een psychose hebt, kun je ervan overtuigd zijn dat er iets vreemds aan de hand is. Je denkt bijvoorbeeld dat je wordt achtervolgd, vergiftigd, bespioneerd of je denkt dat je bijzondere eigenschappen hebt. Vaak bestaat het gevoel dat iedereen naar je kijkt en je in de gaten houdt. Je kunt achterdochtig zijn en iedereen wantrouwen, ook je naasten. Als deze overtuigingen erg sterk is, spreekt men van wanen of waandenkbeelden. Mensen uit je omgeving beleven de werkelijkheid op dat moment niet zoals jij. Dat is voor iedereen lastig. Antipsychotica kunnen samen met een gespreksbehandeling helpen tegen wanen.

Hallucinaties

Als je dingen hoort, ruikt, proeft, voelt of ziet die andere mensen niet ervaren, spreekt men van hallucinaties. Een voorbeeld is het horen van stemmen, terwijl je alleen bent of niemand iets zegt. Dat kan beangstigend zijn, zeker als deze stemmen commentaar op je hebben, bepaalde opdrachten geven of schelden. In zeldzame gevallen kunnen hallucinaties gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld als stemmen je de opdracht geven om jezelf of anderen iets aandoen.  Soms zijn stemmen ook troostend. Ook hier kunnen antipsychotica, gecombineerd met een gespreksbehandeling, goed werken.

Verwardheid

Als je een psychose hebt, kun je niet goed helder denken. Je gedachten gaan bijvoorbeeld heel snel of juist traag. Ook kan het moeilijk zijn je gedachten logisch op een rijtje te houden. De buitenwereld merkt dan dat je niet meer geordend spreekt. Dit wordt ook wel gedesorganiseerde spraak genoemd. De gedachten lijken van de hak op de tak te springen.

Katatonie

Soms maak je in een psychose een periode mee waarin je weinig beweegt en spreekt. Je blijft bijvoorbeeld lang in dezelfde houding staan en eet of drinkt nauwelijks. Men spreek dan van katatonie. Voor katatone klachten bestaan speciale behandelingen.

Somberheid (depressie) en angst

Een psychose kan je angstig of somber maken, waardoor je je niet meer onder andere mensen durft te begeven. Dit is vaak goed te behandelen met psychotherapie, medicijnen of zogenaamde virtual reality behandelingen om angst in sociale situaties te verminderen.

Geen besef van de psychose

Een lastig aspect van een psychose is dat het moeilijk is om bij jezelf te merken dat er sprake is van een psychose. Zowel wanen als hallucinaties lijken heel ‘echt’. Dit kan problemen opleveren voor jezelf, maar ook voor mensen die jou dierbaar zijn.

Apathie

Als je veel in bed blijft liggen of merkt dat er weinig spontane gedachten opkomen, spreekt men van apathie. Je kunt dit ervaren als dat je hoofd leeg aanvoelt. Soms treedt dit op voordat psychotische symptomen ontstaan. Men spreekt wel van initiatiefverlies, apathie of negatieve symptomen. Je kunt je bijvoorbeeld niet meer concentreren op je werk, of je komt nergens toe. Mensen in je omgeving kan het opvallen dat je een matte gezichtsuitdrukking hebt.

Uit de psychose

Vroeger werd gedacht dat psychose, of psychotische stoornissen, altijd een negatief beloop hadden. Inmiddels weten we dat dit niet klopt: voor veel mensen is herstel mogelijk. Met verscheidene behandelvormen, zoals medicatie of therapie, kunnen symptomen erg worden verminderd. Eventuele restsymptomen hoeven een prettig, betekenisvol leven niet in de weg te staan. Ook hiervoor kan begeleiding van GGZ zorgprofessionals nuttig zijn.

Herken je jezelf of een dierbare in één of meerdere van bovenstaande symptomen, dan raden wij je aan om naar de huisarts te gaan. Deze kan beoordelen of er inderdaad sprake is van een psychose, en zal eventueel doorverwijzen naar een gespecialiseerde zorginstelling. Die zal dan, samen met jou, gaan zoeken naar de behandelroute die het beste past.

  • 1 op de 4 mensen krijgt psychische problemen

Feedback